و استيفا نشده هم واجب است و همچنين ردّ عين در صورتى كه موجود باشد و ردّ عوض آن در صورتى كه در دست او يا بر اثر فعل او تلف شده باشد واجب است و عوض منافع بايد در جهت وقف و عوض عين موقوفه در بدل وقفى كه تلف شده مصرف شود و در وقف عامى كه به صورت وقف انتفاع است مثل مساجد و مدارس و كاروانسراها و پلها و مقبره ها و مانند آنها كه وقف بر جهات يا عناوين عمومى هستند تا موقوف عليهم از آنها انتفاع ببرند در صورتى كه توسط غاصب غصب شوند و آنها را در جهتى غير از منافعى كه براى آنها وقف شده‌اند به كار ببرد بايد اجرت المثل تصرفاتش در چيزهايى از قبيل مدارس و كاروانسراها و حمامها را بپردازد بر خلاف مساجد و مقبره ها و زيارتگاهها و پلها كه ضامن اجرت المثل تصرفاتش در آنها نيست و اگر عين اين موقوفات را تلف كند بايد عوض مثلى يا قيمى آنها را بدهند كه آن هم در بدل وقف تلف شده مصرف مىشود . س 2047 : شخصى ملك خود را براى برپايى مجالس عزادارى سيّد الشهداء " عليه السلام " در روستا وقف كرده است ، ولى در حال حاضر متولَّى وقف ، توانايى اقامه عزا در روستاى مذكور در وقفنامه را ندارد ، آيا جايز است در شهرى كه در آن اقامت دارد مجالس عزادارى برگزار كند ؟ ج : اگر وقف ، مخصوص اقامه مجالس عزادارى در همان روستا باشد ، تا زمانى كه عمل به وقف هر چند با گرفتن وكيل براى آن ، درهمان روستا ممكن باشد ، حقّ ندارد آن مجالس را به جاى ديگر انتقال دهد بلكه واجب است فردى را نايب بگيرد تا در آن روستا مجالس عزادارى برپا كند . س 2048 : آيا جايز است همسايگان مسجد از برق آن براى جوشكارى آهن ساختمانهاى خود استفاده كنند و پول مصرف برق و حتّى بيشتر از آن را به مسئولين اداره امور مسجد بپردازند ؟ و آيا جايز است مسئولين مسجد ، اجازه استفاده از برق آن را بدهند ؟ ج : استفاده از برق مسجد براى كارهاى شخصى جايز نيست و مسئولين مسجد هم جايز نيست چنين اجازه‌اى را بدهند . س 2049 : چشمه آب موقوفه‌اى وجود دارد كه در طول سالهاى متمادى مورد استفاده مردم بوده است ، آيا لوله كشى از آن به مكانهاى متعدّد و يا به منازل شخصى جايز است ؟ ج : اگر كشيدن لوله از آن ، تغيير وقف و يا انتفاع در غير جهت وقف نباشد و مانع استفاده بقيّه موقوف عليهم از آب آن نشود ، اشكال ندارد و الَّا جايز نيست . س 2050 : زمينى براى تعزيه خوانى و طلاب علوم دينى وقف شده است ، اين زمين در كنار راه اصلى روستا قرار دارد ، در حال حاضر بعضى از اهالى روستا قصد دارند راه ديگرى را در آن بسازند كه در طرف ديگر زمين مزبور واقع مىشود ، اگر فرض كنيم كه كشيدن اين راه در افزايش قيمت زمين مؤثر باشد ، آيا انجام اين كار جايز است ؟ ج : مجرّد افزايش قيمت زمين موقوفه بر اثر كشيدن جاده در قسمتى از آن ، مجوّز شرعى تصرّف در زمين وقفى يا تبديل آن به راه نيست .